0B1EC081-7F12-4C67-AC19-1ED10CF0505AArrow downArrow rightArrow rightArrow upCalendarClose984D9BFC-BA95-41CD-AA38-65F5DB27F79DLocation (large)Location (small)MenuNetvliesPlaySearchFacebookInstagramLinkedinTwitter

Bryan Schutmaat vindt zijn inspiratie in poëzie

Bescheiden, maar met overgave vertelt Bryan Schutmaat zijn verhaal. Dichtbij zijn onderwerpen. Bij landschappen, dorpen, mensen. Hij verbindt ze poëtisch. Zijn gehoor in het auditorium van MOTI is er stil van. Na afloop grijnst hij dat er maar weinig te lachen viel. En meteen daarna, met klare ogen: “Maar dat is misschien niet zo gek, gezien het onderwerp.”

20 september 2016
Tekst: Marian Schutte
Beeld: Marian Schutte en Ron Magielse



Vessels
Schutmaats serie Vessels hangt in de binnenplaats van het Breda’s Museum. We zien eindeloze wegen, lege landschappen, in zichzelf gekeerde gezichten, desolate dorpen en verlaten huizen.
De foto’s maakte hij in het kader van het The Absent State, een project over zelfredzaamheid en een afwezige overheid. Van dat laatste moeten we niet zo opkijken, maakt Schutmaat duidelijk. Er zijn tal van plekken in de Verenigde Staten waar complete gemeenschappen zelfvoorzienend zijn, waar de geschiedenis van je omgeving en je familie bepalen hoe welvarend je bent.
Amerika mag dan een grote droom proclameren, die van vrijheid en idealen; er zijn langs de weg veel arme mensen te vinden. Schutmaat portretteerde ze; de drifters, lifters en andere reizigers op hun weg naar elders. Op zoek naar ontworsteling van de conventies die de overheid hen opdrong.

IMG_0284-2

Armoede
Die ontworsteling brengt avontuur, maar ook armoede. Vessels toont niet zomaar vrijheid. Mensen kunnen gevangen zijn in een staat van overleven. Schutmaat trad hen met respect tegemoet. Met sommigen had hij binnen vijf minuten een warm en open contact. Bij anderen duurde het langer. Soms trok hij dagen met iemand op voor er vertrouwen was en hij foto’s maken kon: “De mensen die ik ontmoette waren vreemden voor me. Eenlingen en reizigers die ik in hun eigen sociologische atmosfeer aantrof en waar ik mezelf niet aan opdringen wilde.”

Inspiratie
Schutmaat is geïntrigeerd door de samenhang van landschappen en de mensen die zich er in begeven. Maar ook door eerdere landschaps- en portretfotografie. Dorothea Lange was een Amerikaanse fotografe die desolate landschappen en de mensen die er woonden ten tijde van de Grote Depressie, fotografeerde. Een vorm van sociale fotografie die ook Schutmaat toepast.
Het conflict tussen menszijn en natuur is in eerder werk ook Schutmaats inspiratie. Bij Greys the mountains send wilde hij het innerlijke landschap benaderen, het hart.

IMG_0279-2

Overduidelijk vindt hij zijn inspiratie in literatuur; in poëzie in het bijzonder.
Schutmaat leest een passage van William Kittredge voor:

I wonder what my father saw in his most secret sight of the right life. It’s my guess he wanted to live out his life surrounded by friends and children and fertile fields of his own designing. I tihnk he wanted to die believing he had been in one the creation of a good sweet place. Those old pilgrims believed stories in which the West was a promise, a far away place where decent people could escape the wreckage of the old world and start over. Come to me, the dream whispers, and you can have one more chance.

Zijn wens intieme portretten te maken, metaforen van menselijke ervaringen, heeft hij gecombineerd met wat hij in de landschappen zag. De textuur en het lijnenspel in een landschap, ziet hij terug in gezichten.
Schutmaat is altijd op zoek naar harmonie en poëzie. De sfeer in zijn foto’s getuigt hiervan. Verlatenheid en eenzaamheid ogen niet enkel troosteloos en rauw, maar ook kwetsbaar en zacht.
De associatie van menselijk gezicht in landschap en vice versa, leveren intieme, bijna sacrale, beelden op. Wat we zien is niet zielig, maar vol ziel.

bp 112

Boodschap in zwart-wit
De keuze om Vessels in zwartwit te fotograferen is vooral praktisch. De meeste foto’s zijn in de volle zon gemaakt. In kleur geeft dat veel harde schaduw. “En dat lelijke blauw van de lucht…. dat heb ik lekker kunnen omzeilen.”

IMG_0287

Bryans ervaringen leren ons een les: “We denken dat we zijn wie we zijn omdat we dat kiezen, maar er zijn zoveel mensen aan wie dat keuzemoment voorbij gaat. Mensen die geen keuze hebben omdat ze afhankelijk zijn van hun directe omgeving en van de keuzes die hun (voor)ouders maakten. Misschien is dat een cynisch inzicht, maar zo neem ik het waar….”

Bryan Schutmaat gaf op zondag 18 september een lezing bij MOTI. Zie voor nog meer over deze fotograaf, zijn inzichten en zijn werk: www.bryanschutmaat.com